Hagþenkir, félag höfunda fræðirita og kennslugagna hefur frá árinu 1986 veitt viðurkenningu fyrir fræðirit, námsgögn eða aðra miðlun fræðilegs efnis til almennings. Árið 2006 var tekin upp sú nýbreytni að tilnefna tíu höfunda og bækur er til greina kæmu en að valinu stendur sérstakt viðurkenningarráð skipað fimm félagsmönnum á mismunandi fræðasviðum til tveggja ára í senn. Í ráðinu sátu að þessu sinni: Arnþór Gunnarsson, Árni Sigurjónsson, Ásdís Ingólfsdóttir, Ingibjörg Eyþórsdóttir og Kristján Leósson.
Viðurkenning Hagþenkis fyrir útgáfuárið 2025 var veitt af formanni Hagþenkis, Gunnari Þór Bjarnasyni, við hátíðlega athöfn í Þjóðarbókhlöðunni 4. mars og fellst hún í sérstöku viðurkenningarskjali og 1500.000 kr. Tónlist fluttu Anna og Fríða Hansen. Viðurkenninguna hlaut: Valgerður Kr. Brynjólfsdóttir. Meyjar og völd. Rímur og saga af Mábil sterku.
Útgefandi. Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum.
Ályktunarorð Viðurkenningarráðs: Athyglisverð umfjöllun um einstakar rímur sem hafa aldrei áður komið út á prenti. Saga þeirra er rakin í víðu samhengi, greint frá handritum og bent á mögulegan höfund.
Þakkarræða Valgerðar
Virðulega samkoma,
Ég stend hér full þakklætis. Sá veldur miklu sem upphafinu veldur.
Það var Vésteinn Ólason sem benti mér á að rímurnar væru verðugt verkefni til meistaraprófs. Sverrir Tómasson varð svo leiðbeinandi minn þar til mér tókst að ljúka verkinu sem varð grunnurinn að þessari bók. Það tók lengri tíma en ætlað var vegna þess að náttúruvöldin tóku af mér ráðin sumarið 2000 þegar til stóð að ljúka við ritgerðina. Jarðskjálfti skók tilveru fjölskyldunnar, allar ráðagerðir breyttust og við fluttum alfarið úr Reykjavík austur í Rangárvallasýslu.
Tilviljanir ráða stundum miklu í lífinu.
Tilviljun réði því að ég var ráðin í tveggja vikna verkefni á Árnastofnun, vorið 1993. Úr vist minni þar tognaði og hún varð nærri tíu ár við ýmis störf. Þaðan er margs að minnast og margt að þakka.
Á kaffistofunni var sérstakt andrúmsloft tímaleysis. Stefán Karlsson, Ólafur Halldórsson, Jón Samsonarson, Hallfreður Örn Eiríksson og Jónas Kristjánsson, sem allir eru horfnir, gátu vitnað í menn eins og Þormóð Torfason og Ásgeir Jónsson eða Árna Magnússon eins og gamla vini og nýgræðingar voru oft í vafa um hvort yfir kaffibollanum væri rætt um lífs eða liðna. Þessir elskulegu fræðimenn voru alltaf tilbúnir að svara spurningum yngra fólksins, misgáfulegum, og benda á heimildir sem ella hefðu farið fram hjá okkur.
Frá upphafi var rætt um að Árnastofnun myndi vilja gefa rímurnar út þegar ég hefði lokið við ritgerðina. Mig langaði til að bæta ýmsu við, fleiri handritum og Sögunni af Mábil sterku og allt var þetta tímafrekt. Ég hafði líka margt annað á minni könnu þar sem ég rak umfangsmikla ferðaþjónustu með fjölskyldu minni.
Svo kom faraldurinn og tíminn kom.
Sú breyting hafði orðið frá aldamótum að auðveldara er nú að vinna fjarri Reykjavík þegar hægt er að nálgast handrit og sjaldséðar bækur á internetinu. Guðvarður Már Gunnlaugsson hafði verið tengiliður minn við Árnastofnun en nú tók Haukur Þorgeirsson við ritstjórninni. Hann las allt yfir og bar rímnauppskriftirnar saman við handrit. Ég fékk líka mjög góðan yfirlestur og hollráð hjá tveimur nafnlausum ritrýnendum og prófarkir las Svanhildur María Gunnarsdóttir af mikilli nákvæmni. Takk öllsömul.
Og þið sem hér eruð í salnum vitið hvað mér ber að þakka.
Fjölskylda mín sem lengi hefur þurft að hlusta á mig tala um meykónga og önnur skringilegheit.
Davíð, Einar Gunnar, Guðrún Ása og þið hin sem ég hef leitað til, ýmist með símtölum eða tölvupóstum, Helga Gerður og Helgi sem sáu um útlit bókarinnar og síðast en ekki síst Guðrún Nordal sem beið þolinmóð eftir að ég kæmist í verkið og hvatti mig og studdi þegar ráðrúm gafst. Kærar þakkir!
Einhverjir kunna að spyrja hvaða erindi svona kveðskapur eigi til nútímafólks.
Rímurnar af Mábil sterku opna glugga til fortíðar sem er ekki svo ólík okkar tíma. Þær segja sögu af kynjamisrétti, græðgi og siðleysi og líklega eru þær ortar sem níð um einhverja konu eða konur en á nútímamáli heitir það einelti. Við þekkjum þetta allt.
Kæra Hagþenkisfólk, formaður, dómnefnd og Friðbjörg,
Takk fyrir ykkar mikilvæga starf í þágu íslenskrar menningar. Það er mikill heiður að fá nafn mitt skráð með þeim sem áður hafa fengið þessa viðurkenningu. Ég þakka af öllu hjarta fyrir mig.